90 ՏՈԿՈՍԸ ՎՍՏԱՀ Է, ՈՐ ԿՈՌՈՒՊՑԻԱՆ ՎԱՏ ԲԱՆ Է

Եվրասիա համագործակցություն հիմնադրամի Հետազոտական ռեսուրսների կովկասյան կենտրոններ ծրագրի հայաստանյան կենտրոնը (ՀՌԿԿ-Հայաստանն) այսօր լրատվամիջոցներին ներկայացրեց Հայաստանի տնային տնտեսություններում և մասնավոր ձեռնարկություններում 2009թ. անցկացված կոռուպցիայի վերաբերյալ հետազոտության հիմնական արդյունքները: Հետազոտությունն իրականացվել է ԱՄՆ ՄԶԳ Հակակոռուպցիոն գործողության մոբիլիզացման ծրագրի (ՀԳՄԾ) ընտրանքային հետազոտական ծրագրի շրջանակներում: Հետազոտության հիմնական արդյունքների և դրանք ամփոփող զեկույցի շնորհանդեսը տեղի ունեցավ Կոնգրես հյուրանոցում (Երևան, Հայաստան): Այն վարեցին Հեղինե Մանասյանը և Եվգենյա Պատուրյանը: Հետազոտությունը ցույց է տվել, որ կոռուպցիան Հայաստանում ընկալվում է որպես լուրջ հիմնախնդիր, որի մակարդակը գրեթե չի փոխվել վերջին տարում: Մյուս կողմից, հարցվածների մեծամասնությունն ասել է, որ ձեռնպահ կմնա կաշառք վերցնելուց:
 
Տնային տնտեսություններում հարցվածների ճնշող մեծամասնությունը (84 տոկոսը) գտնում է, որ կոռուպցիան լուրջ խնդիր է Հայաստանի համար: Ձեռնարկությունների հետազոտությամբ հարցվածներն ավելի են մտահոգված կոռուպցիայով, քան ընդհանուր բնակչությունը. գործարարների 90 տոկոսը կոռուպցիան համարում է բավականին կամ շատ լուրջ խնդիր: Հայաստանցիները կոռուպցիան համարում են սովորական երևույթ. այդ կարծիքին են  2009թ. տնային տնտեսություններում հարցվածների 59 տոկոսը, իսկ ձեռնարկություններում հարցվածների 73 տոկոսը: Այսպիսով, կոռուպցիան և' որպես հիմնախնդիր, և' որպես առօրեական երևույթ գործարարներն ավելի խիստ են գնահատում, քան ընդհանուր բնակչությունը:
 
Երկու հետազոտության դեպքում էլ հարցվածների մեծամասնությունն ասել է, որ եթե իրենից կաշառք պահանջեն, ապա կվճարի: Կաշառք տալու պատրաստակամությունը հարցվածները փաստարկել են նրանով, որ չկա անհրաժեշտ ծառայությունն ստանալու կամ խնդիրը լուծելու այլ տարբերակ: Սակայն, հարցվածների ճնշող մեծամասնությունը (72 տոկոսը` թե' հանրության, և' թե ձեռնարկությունների դեպքում) կմերժեր կաշառք վերցնելու առաջարկը, համարելով դա «անընդունելիե իր համար:
 
Հարցվածների մեծ մասը կարծում է, որ կոռուպցիան կարող է կրճատվել միայն որոշ չափով կամ ընդհանրապես չի կարող կրճատվել, ինչը հեռանկարների տեսանկյունից բավական հուսալքող է: Հարցվածներն իրենց չեն համարում կոռուպցիայի դեմ պայքարի ներուժ կրողներ. շատերը (տնային տնտեսություններում և ձեռնարկություններում հարցվածների 60 և 49 տոկոսը, համապատասխանաբար) նշել են, որ ոչինչ չեն կարող անել Հայաստանում կոռուպցիայի մակարդակը նվազեցնելու համար:
 
Ավելին, ձեռնարկությունների հետազոտությամբ հարցվածները որպես բիզնեսի զարգացման ամենամեծ խոչընդոտ մատնանշել են մենաշնորհները. դա լուրջ կամ շատ լուրջ խոչընդոտ են համարում գործարարների 75 տոկոսը: Բիզնեսի զարգացման մյուս կարևոր խոչընդոտները կոռուպցիան և ֆինանսական ճգնաժամն են. դրանք լուրջ կամ շատ լուրջ արգելքներ են համարել հարցվածների գրեթե 70 տոկոսը:
 
Տնային տնտեսությունների և մասնավոր ձեռնարկությունների հետազոտությունները ՀԳՄԾ ընտրանքային հետազոտական ծրագրի մի մասն են: Տնային տնտեսությունների հետազոտություններն անցկացվում են ամեն տարի, իսկ ձեռնարկություններինը` երկու տարին մեկ: 2009 թվականին տնային տնտեսությունների հետազոտությամբ ընդգրկվել են երկրի բոլոր մարզերի 1,515 չափահասներ, իսկ ձեռնարկությունների հետազոտությամբ` գործունեության տարբեր ոլորտները և բոլոր մարզերը ներկայացնող 400 ձեռնարկություն: Հետազոտության արդյունքները առցանց հասանելի են բոլորին հետագա հետազոտությունների և վերլուծությունների համար:
 
Կոռուպցիան` վստահված դիրքի չարաշահումը անձնական շահի համար, կարևորագույն հիմնախնդիր է շատ հասարակություններում, և Հայաստանն, ավաղ, բացառություն չէ: Կոռուպցիայի հետազոտությունները կարևոր տեղեկություններ են տալիս Հայաստանի հասարակության` կոռուպցիայի հանդեպ վերաբերմունքի և անձնական փորձի մասին: Դրանք նաև խթանում են հանրային քննարկումները և տեղեկացված գործողությունները, լուսաբանում են այն միտումները և փոփոխությունները, որ տեղ են գտել նախորդ` 2008թ. անցկացված, նմանատիպ հետազոտությունից ի վեր: