«Այսօր դատական համակարգում ներքին անկախության խնդիր կա դատախազությունից: Վերջին տարիների փորձը` կալանավորումների մեծ քանակը եւ արդարացման դատավճիռների սակավությունն ապացուցում է, որ դատախազությունը դոմինանտ դեր ունի քրեական արդարադատության համակարգում: Դատախազների ներկայացրած կալանման միջնորդությունների մեծամասնությունը բավարարվում է դատարանների կողմից, մինչդեռ նրանք ձեռնպահ են մնում արդարադատության դատավճիռներ կայացնելիս, քանի որ էդպես հավանաբար ավելի հանգիստ է դատավորների համար»,- կարծում է Հրայր Ղուկասյանը` Բաց Հասարակություն Հիմնադրամների Հայաստանի տնօրենների խորհրդի նախագահը:
Իրավաբան Արտակ Զեյնալյանն էլ նշեց, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը 26 վճիռ է կայացրել Հայաստանի մասնակցությամբ, որոնց կեսի դեպքում արձանագրվել է, որ Հայաստանում խախտվել է արդար դատաքննության իրավունքը: Փորձագետի խոսքով` ՀՀ կառավարությունը կատարում է Եվրոպական դատարանի վճիռների միայն նյութական եւ բարոյական փոխհատուցման պահանջի մասը, մինչդեռ օրենսդրական դաշտում եւս բարեփոխումների անհրաժեշտություն կա: «Հայաստանի օրենսդրությունը չի համապատասխանում միջազգային չափանիշներին: Երբ պաշտպանում էինք մարդկանց ոտնահարված իրավունքները, մենք 2 անգամ Սահամադրական դատարանում վիճարկել ենք օրենքի նորմերը, եւ դատարանը դրանք ՀՀ Սահմանադրությանը հակասող է ճանաչել»,- ասաց մարդու իրավունքի հարցերով իրավաբանը:
Ռուսաստանում եւս դատական համակարգի անկախության մակարդակը մտահոգիչ է: Երեւանում ընթացող «Ի՞նչ ապագա ունի ժողովրդավարությունը եւ քաղաքացիական հասարակությունը» եռօրյա միջազգային համաժողովի ընթացքում Նատալիա Տաուբինան ներկայացրեց Ռուսաստանի Դաշնության դատական համակարգի խնդիրները:
«Դատարանները միշտ էլ ստացել են հրահանգներ վերեւից: Ներկայումս մեկ այլ միտում է նկատվում, երբ դատարանները փորձում են խորհրդակցել այլ դատավորների հետ որեւէ որոշում կայացնելիս առաջ: Քաղաքացիների շատ քիչ տոկոսն է վստահում դատարանների արդարադատությանը»,- նշեց Ռուսաստանի «Հանրային վճիռ» հիմնադրամի տնօրենը:
Հրայն Ղուկասյանն էլ որպես դատական համակարգի վրա ազդեցություն գործելու գործիք ներկայացրեց ռազմավարական դատավարությունների փորձը, երբ առանձնակի կարեւորություն ներկայացնող դատական գործը քաղաքացիական հասարակության կողմից վերցվում է ինքնատիպ վերահսկողության տակ:
«Ռազմավարական դատավարությունների նպատակն է ստանալ այնպիսի դատական ակտ, որը կհանդիսանա նախադեպ սկզբունքային փոփոխություն անելու համար օրենսդրության կամ գործող պրակտիկայի այս կամ այն ոլորտում»,- ասաց Բաց Հասարակություն Հիմնադրամների Հայաստանի տնօրենների խորհրդի նախագահը:
«Իսկ դատավորն անկախ է այնքան ժամանակ, քանի դեռ ինքը ցանկանում է անկախ լինել: Եթե նա սկսեց մտածել, որ անկախ չէ, չի կարող անկախ լինել: Հոգեբանությունը պետք է փոխվի, հակառակ դեպքում ոչ մի օրենսդրական փոփոխություն չի փոխվի»,- նշեց Հրայր Ղուկասյանը` պատմելով մի օրինակ, երբ դատավորը դատարանի նախագահի մոտ գնալիս աիր օգնականին ասել է. «Գնամ, շեֆն ա կանչել»:
Քրեական հեղինակության որդին կրակել է սպայի վրա՞
Արմավիրի գյուղացիները պահանջում են վարչապետին կամ նախագահին
«Ծածկադմփոցով հարցերը չեն լուծվում»
Լյուքս Ստեփանյանի հարազատները պայքարելու են մինչև վերջ
ՊԵԿ-ը անցել է «հարձակման»
Էթիկայի հանձնաժողովը քննարկել է Գագիկ Խաչատրյանի հարցը
ՊԵԿ-ը ստուգումներ է կատարում՝ չներկայացնելով հիմնավորված որոշումը
Զինվորական հանցագործությունների «բացահայտման» որջը
