Ինչպես է ձեւավորվում ԿԸՀ-ն. Մուկուչյանի անդրադարձը ԵՄ դեսպանի հայտարարությանը

    • Հարցազրույց - 16 Հունիսի 2017, 16:51
Lragir.am-ի հարցերին պատասխանել է Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի նախագահ Տիգրան Մուկուչյանը

Պարոն Մուկուչյան, Հայաստանում ԵՄ դեսպան Պյոտր Սվիտալսկին երեկ խոսեց ԿԸՀ կազմի ընդլայնման ու արժանահավատության բարձրացման մասին: Ի՞նչ նկատի ուներ նա:

Երեկ տեղի ունեցած միջոցառման շրջանակներում է ներկայացվել պարոն դեսպանի խոսքը: Տվյալ պարագայում պետք է նկատի ունենալ, որ այն եղանակով, բառերով ու տոնայնությամբ, որով այն հետագայում ներկայացվեց, դա թերևս այն միտքը չէր, որն արտահայտվել էր այդ միջոցառման ժամանակ: Միջոցառման ժամանակ առաջ էր քաշվում ոչ թե ԿԸՀ կազմի հետ կապված խնդիր, այլ առաջ էին քաշվում Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի՝ որպես մարմնի կազմավորմանը վերաբերող հարցադրումներ: Այսինքն՝ առաջ էր քաշվում մի տեսակետ, ըստ որի՝ այդ մարմինը կազմավորելու համար առաջարկվում էր նոր մոդել, որպեսզի դրա կազմում ընդգծված կերպով լինեին նաև քաղհասարակության, ինչու ոչ, նաև ընդդիմադիր կուսակցությունների ներկայացուցիչներ:

Նախ, ուզում եմ տեղեկացնել, որ նման կուսակցական սկզբունքով հանձնաժողովի ձևավորման ինստիտուտ մենք ժամանակին ունեցել ենք մեր Ընտրական օրենսգրքում, և դա նորույթ չէր: Եվ մի շարք հեղինակավոր կազմակերպությունների առաջարկությունների հիման վրա նաև ընդունվեց կենտրոնական և տարածքային ընտրական հանձնաժողովների կազմավորման պրոֆեսիոնալիզմի սկզբունքը, որի պարագայում խոսք չի գնում կուսակցական սկզբունքով այդ հանձնաժողովները ձևավորելու մասին: Պետք է նկատի ունենալ, որ ԿԸՀ-ն ձևավորվում է Ազգային ժողովի կողմից՝ պատգամավորների ձայների որակյալ մեծամասնությամբ, ինչն ինքնին արդեն հավաստում է, որ հանձնաժողովի յուրաքանչյուր անդամ ստանում է բավական ծանրակշիռ քվեներ, որպեսզի կարողանա դառնալ հանձնաժողովի անդամ:

Այսինքն՝ ստացվում է, որ այդ անդամներին նաև ընդդիմության ներկայացուցիչնե՞րն են ընտրում:

Եթե մենք խոսում ենք պատգամավորների ընդհանուր թվի 3/5-ի մասին, դա նշանակում է, որ յուրաքանչյուր անդամ պետք է ստանա ձայների 3/5-ը, որպեսի ընտրվի: Սա է այսօրվա մոդելը: Այն մոտեցումը, որն առաջ է քաշվում, նմանատիպ մոտեցման հիմքով մենք ժամանակին ունեցել ենք կենտրոնական և տարածքային ընտրական հանձնաժողովներ: Հետագայում այդ մոդելը փոխվել է, և կրկնում եմ, փոխվել է հեղինակավոր միջազգային փորձագիտական առաջարկությունների հիմքով: Իսկ ինչ վերաբերում է կոնկրետ այդ մարմնի ձևավորման սկզբունքին, ապա այդ սկզբունքն ամարգրված է ՀՀ սահմանադրական օրենք Ընտրական օրենսգրքով, որի նորմերը ժամանակին անցել են նաև միջազգային փորձագիտական փորձաքննություն՝ միջազգային հեղինակավոր կազմակերպությունների կողմից:

Հիմա դուք համամի՞տ եք այն առաջարկի հետ, որ քաղահասարակությունն էլ պետք է ներկայացուցիչ ունենա հանձնաժողովում:

Գիտեք, դա արդեն այլ հարթության խնդիր է, թե ինչպիսին պետք է լինի հանձնաժողովի կազմը: Նմանատիպ կազմեր՝ տարբեր սկզբունքների հիմքով ձևավորելու, մենք ժամանակին ունեցել ենք: Եվ այն, որ այսօր ԱԺ կողմից ընտրվել է հանձնաժողովի ձևավորման այլ սկզբունք, դա ևս եղել է լուրջ մասնագիտական քննարկումների արդյունքում ամրագրված իրավադրույթ: Հետևաբար, մենք այսօր գործ ունենք օրենքում ամրագրված դրույթի հետ, իսկ դրա կատարելագործումը, զարգացումը և այլն, այդ ամենն արդեն բոլորովին այլ քննարկման հարթության նյութ է:

Պյոտր Սվիտալսկին խոսեց նաև ԿԸՀ կազմի նկատմամբ վստահության բարձրացման մասին: Սրան ինչպե՞ս կարձագանքեք:

Համենայնդեպս, այդ խոսքում հնչում էր, որ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը գործել է արդյունավետ, սակայն պակասում է ինչ-որ արժանահավատություն և այլն: Նախ ցանկանում եմ նշել հետևյալը, որ արդեն իսկ կա այդ երկու ինստիտուտների որոշակի անհամատեղելիություն, որովհետև եթե որևէ մարմին գործում է արդյունավետ, ապա նման պայմաններում անհասկանալի է արժանահավատության հետ կապված թեզի առաջ քաշելը: Իսկ ինչ վերաբերում է հանձնաժողովի արդյունավետությանը, դրա գործունեության արդյունքում հրապարակված թվերի և այլնի արժանահավատությանը, ես կարծում եմ, որ Ընտրական օրենսգիրքն իր ամրագրած ինստիտուտներով նախ ապահովում է ընտրական գործընթացի լիակատար թափանցիկություն, ինչը հնարավորություն է տալիս մեր հասարակության յուրաքանչյուր անդամի համոզվելու ԿԸՀ գործունեության արժանահավատության մեջ: Իսկ գնահատականը հետընտրական շրջանում հանրության տված գնահատականն էր:

Պարբերաբար և ձեր ղեկավարած կառույցի հնչեցրած թվերի, և ընդհանրապես ընտրական գործընթացի արժանահավատության մասին բացասական գնահատականներ են հնչեցվում և հանրության, և տարբեր մասնագետների կողմից: Եթե, ինչպես դուք եք ասում, խնդիր չկա, ինչո՞ւ է այդ հարցն անընդհատ բարձրացվում:

Ես չեմ կարող ասել, թե ինչու է այդ վիճակը, ինչու են նման տեսակետներ առաջ քաշվում: Համենյանդեպս մի բան այսօր կարող ենք փաստել, որ Ընտրական օրենսգրքի բարեփոխումների արդյունքում մենք ունեցանք բազմաթիվ նոր ինստիտուտներ, որոնք լիակատար ու աննախադեպ թափանցիկություն են ապահովում բոլոր ընտրական գործընթացների նկատմամբ: Եվ այս պարագայում յուրաքանչյուրը կարող է լիարժեք ծավալով ծանոթանալ ամբողջ ընտրական գործընթացին, նկատի ունեմ ստորագրված ցուցակների հրապարակումը, տեղամասային ընտրական հանձնաժողովներում դիտորդների կամ ԶԼՄ-ների, թեկնածուների ու նրանց վստահված անձանց կողմից ամրագրած լայն հանրային վերահսկողողական ինստիտուտները, որոնք յուրաքանչյուրին հնարավորություն են տալիս լիարժեք ծանոթ լինել ամբողջ ընտրական գործընթացին:

Պարոն Մուկուչյան, ինչո՞ւ են Հայաստանի իշխանության ներկայացուցիչներն այդքան ցավագին ընդունում որևէ դիտողություն: Օրինակ՝ Արդարադատության նախարարը ԵՄ դեսպանի երեկվա հայտարարությունը երկրի ներքին գործերին միջամտելու փորձ անվանեց: Հետևություններ անելու փոխարեն կարծես ինքնապաշտպանվում են:

Ես չէի փորձի այդ հարցադրման վերաբերյալ որևէ տեսակետ ներկայացնել, բայց այնուամենայնիվ, եթե ներկայացվում էր այնպես, որ խոսքը վերաբերում է պետական մարմնի կազմին, ապա պետք է նկատի ունենանք, որ այդ կազմը ձևավորվում է Ազգային ժողովի կողմից: Եվ դա բացառապես վերջինիս գործառույթն է: