Աբրահամյանի անակնկալը Կարապետյանին. Աղավնաձոր-Դուբայ «տրանզիտ»

    • Մեկնաբանություն - 19 Սեպտեմբերի 2016, 16:48
Էկոնոմիկայի նախարարի ժամանակավոր պաշտոնակատար Արծվիկ Մինասյանը Սերժ Սարգսյանի ներկայությամբ բացելով սեպտեմբերի 19-ին մեկնարկած «Արտադրված է Հայաստանում» ցուցահանդեսը, հայտարարել է, թե այն մեր տնտեսության զորահանդեսն է:

Պատկերավոր է իհարկե, առավել եւս, որ տնտեսական ցուցահանդեսը խորքային առումով ռազմական զորահանդեսից էլ կարեւոր է, քանի որ խոշոր հաշվով միայն տնտեսապես կարողունակ պետությունը կարող է լինել նաեւ պաշտպանունակ:

Այդ ընթացքում, երբ Արծվիկ Մինասյանը կտրում էր մեր տնտեսության «զորահանդեսի» կարմիր ժապավենը, Վայոց ձորի մարզի Աղավնաձոր գյուղում բնակիչները շարունակում էին բողոքը խաղողի մթերման չվճարված փողի համար, փակելով Երեւան-Մեղրի միջպետական նշանակության ճանապարհը:

Աղավնաձորցիներն արդեն տեւական ժամանակ է փակել են դպրոցն ու մանկապարտեզը, գործադուլ են անում, պահանջելով խաղողի մթերման համար ամիսներով չվճարվող փողը:

Մի տեղ տնտեսության «զորահանդես» է, մեկ այլ տեղ տնտեսության թշվառություն: Ընդ որում, եթե «զորահանդեսը» երեք օր է տեւելու, թշվառության դրսեւորումը շարունակվում է արդեն մի քանի շաբաթ: Աղավնաձորցիների խաղողը մթերել է Վեդի Ալկո ընկերությունը, կուտակել հսկայական պարտք, եւ ներկայում ընկերությունը խոստովանում է, որ ունի պարտքը մարելու ֆինանսական խնդիր եւ ակնկալում է կառավարության աջակցությունը: Առավել եւս, որ խաղողի զգալի մասը մթերվել է հենց կառավարության հորդորով կամ խնդրանքով՝ որպեսզի գյուղացին կարողանար իրացնել բերքը: Բայց, քանի որ վերամշակողը չի կարողանում իրացնել ապրանքը, քանի որ հիմնական ռուսական շուկայում ճգնաժամ է, առաջանում է ֆինանսական խնդիր:

Պետք է ենթադրել, որ ընկերությունը չէր մթերի այդքան խաղող, եթե չլիներ կառավարության հորդորը կամ խնդրանքը: Կառավարություն ասածը վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանն է, որը պաշտոնից հեռանալուց հետո մեկնել է Դուբայ: Այնտեղ ըստ երեւույթին հարմարավետ է, իսկ այստեղ աղավնաձորցիները արդեն մի քանի շաբաթ բողոքում են, բայց ապարդյուն:

Խնդիրը մնալու է նոր կառավարության վրա: Ընդ որում, ակնհայտ է, որ այն միայն աղավնաձորցիներինը չէ: Այն համակարգային է: Աղավնաձորցիների պարտքը գուցե հնարավոր է փակել ինչ որ կերպ: Բայց խնդիրը մնալու է չլուծված եւ պարբերաբար կանգնելու է գյուղացու եւ վերամշակողների առաջ:

Եթե վերամշակողը մթերի այնքան, որքան իրացման ներուժն է, ապա դա կնշանակի, որ գյուղատնտեսական արտադրանքի զգալի մասը կարող է մնալ չիրացված, հատկապես, եթե տարին բերքառատ է: Եթե մթերողը մթերի ավելին, քան իրացման հեռանկարը, ապա դա նշանակում է, որ հետո առաջանալու է պարտքային ճգնաժամ:

Ինչպիսի՞ համակարգային լուծում կառաջարկի նոր կառավարությունը: Օրինակ, Կարեն Կարապետյանն էլ Հովիկ Աբրահամյանի նման կհորդորի՞ վերամշակողներին «մի բան անել, մթերել», որպեսզի գյուղացին չդժգոհի:

Փաստացի, այդ մոտեցումը քայքայել է Հայաստանի գյուղատնտեսական համակարգը, որի միակ ձեռքբերումը եղել է բարենպաստ եղանակային պայմանը, ինչի շնորհիվ կառավարությունը խոսել է իբրեւ թե գյուղատնտեսության աճի մասին: Այն դեպքում, երբ ակնհայտ է, որ իրականում աճել է լոկ ոլորտի ֆինանսական ճգնաժամը:

Աճել էր ընդհուպ այն աստիճան, որ վարչապետ խնամուն օգնության կարգով լայնածավալ մթերում իրականացնող Գագիկ Ծառուկյանն անգամ չդիմացավ եւ մթերում ակնկալող գյուղացիների հետ հանդիպմանն արեց հայտնի արտահայտությունը՝ «ես հո ք…ը չեմ ընկել ձեր ձեռքը»:

Հայաստանի գյուղատնտեսության մեջ եղանակն արել է իրենից հասանելիքը, իսկ կառավարությունը եւ գյուղատնտեսության նախարարությունն իրենց գործը փաստացի տապալել են, ինչի վկայությունը պարբերաբար մթերման փող պահանջող գյուղացիական համայնքներն են:

Հազիվ թե այլ արդյունք լիներ այն դեպքում, երբ երկրի վարչապետն ու գյուղնախարարն այդ ոլորտում կոնկրետ բիզնես շահ հետապնդող անձինք են, վերամշակող ձեռնարկության դե ֆակտո փայատերեր: Այդպիսին էր Հովիկ Աբրահամյան-Սերգո Կարապետյան տանդեմը:

Նախկին վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանն իր վարչապետության վերջին օրերին աքի ընկավ մի կարեւոր հայտարարությամբ, ասելով, որ գուցե պետք է մտածել այն մասին, որ Հայաստանի դեմ ՄԻԵԴ վճիռներով հատկացվող փոխհատուցումների համար պատասխան տա ոչ թե բյուջեն, այլ այն մարդիկ, որոնց սխալ որոշումների պատճառով էլ կայացվում են հազարավոր եվրոների փոխհատուցման տասնյակ վճիռները:

Այդ մոտեցումը պետք է կիրառել նաեւ գյուղոլորտում, որպեսզի մթերումների եւ դրանց դիմաց վճարումների ճգնաժամի համար պատասխան տան մարդիկ, որոնց պատճառով ստեղծվել է այդ վիճակն, ու կատարվել են տնտեսապես չտրամաբանված մթերումները, երբ մթերողն էլ պարզապես չի մերժել վարչապետին, քանի որ այդպիսին է Հայաստանի իշխող համակարգը:

Դա իհարկե կարճաժամկետ լուծման մասով, իսկ երկարաժամկետ առումով ակնհայտ է, որ Հայաստանում հասունացել է գյուղատնտեսական ռեֆորմի անհրաժեշտությունը, եւ դա նոր վարչապետի բազմաթիվ խորքային մարտահրավերներից մեկն է:

Այլապես, էկոնոմիկայի նախարարը կբացի տնտեսության զորահանդեսը, որից հետո տնտեսությամբ հարկ կլինի զբաղվել առողջապահության նախարարին: