ԵՎ ՄԵՆՔ ՇՈՒՌ ԿՏԱՆՔ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՈՂՋ ՊԱՏԿԵՐԸ
 
Հարցազրույց Հայ Ազգային Կոնգրեսի համակարգող Լեւոն Զուրաբյանի հետ:
 
Տեւական ժամանակ խոսվում էր Հայ Ազգային Կոնգրեսի, Ժասռանգության եւ Դաշնակցության միջեւ հնարավոր համագործակցության մասին, ինչը, սակայն, տեղի չունեցավ: Մի պահ իրար հետ համագործակցել փորձեցին Ժառանգությունն ու ՀՅԴ-ն, սակայն նրանց համագործակցությունը եւս չստացվեց: Ինչն է պատճառը, որ ընդդիմադիր դաշտում լայն համագործակցությունը չի ստացվում:
 
Կոնգրեսը հայ-թուրքական արձանագրությունների հրապարակումից հետո ռեժիմի գործողություններն անընդունելի համարող բոլոր ուժերին հնարավորություն տվեց ակտիվանալու եւ միանալու ընդհանուր ընդդիմադիր պայքարին: Ընդդիմադիր այլ ուժերին դրսեւորվելու առաջարկը հետապնդում էր հետեւյալ նպատակը. նրանք պետք է ակտիվանալով ցույց տային, որ իրապես ընդդիմադնում են ռեժիմին, այսինքն` քննադատեին նաեւ ռեժիմի արատները: Իսկ նման քննադատությունը կնշանակեր վտանգել ռեժիմին: Կար նաեւ այլ տարբերակը` ընդդիմանում են ընդամենը արձանագրությունների հարցում, պահանջում են ընդամենը ԱԳ նախարարի հրաժարականը եւ ոչ մի քննադատություն` ռեժիմի արատների, ներքաղաքական խնդրի վերաբերյալ չի հնչում: Կոնգրեսի առաջարկը լակմուսի թեստ էր, որը թույլ էր տալիս բացահայտվելու ընդդիմադիր ուժերին, քանի որ մեզ հարկավոր էր հասկանալ` ունե՞նք դաշնակիցներ այս ռեժիմի, բռնապետության դեմ պայքարում, Սերժ Սարգսյանի վարչախմբի հեռացմանն ուղղված պայքարում, նրա հրաժարականի պահանջի պայքարում: Ունե՞նք դաշնակիցներ մամուլի եւ հեռուստաընկերությունների ազատության հաստատման պայքարում, այս արատավոր կոռումպացված, կլանային համակարգի վերափոխմանն ուղղված պայքարում: Սրանք մեզ համար կարեւորագույն հարցեր էին: Մենք անկեղծ առաջարկ ենք արել` միանալու մեր պայքարին. ներկայացրինք 11 կետանոց պլատֆորմը, ընդ որում` մենք չէինք ասում, որ բոլոր կետերը պետք է ընդունվեն եւ ոչ մի այլ կետ հնարավոր չի ավելացնել դրան: Նրանք կարող էին բերել սեփական կետերը եւ հրաժարվել մեր կողմից հետապնդված կետերից: Այդպես մենք կկարողանայինք գոնե իմանալ, թե ընդհանուր պայքարի ինչ ճակատ կարելի է ստեղծել: Սակայն մեր առաջարկը ոչ մի արձագանք չստացավ ոչ դաշնակցության, ոչ էլ այլ ուժերի կողմից: Հիմնական պրոբլեմը ՀՅԴ-ի կեցվածքն էր, որն իր վրա վերցրեց ռեժիմի համար կառավարելի, ռեժիմ գծված սահմաններում գործող, նրա համար ոչ մի վտանգ չստեղծող, ռեժիմի արտաքին քաղաքական խաղերին մասնակից ընդդիմության դերը: Այս մի քանի ամիսներն այդ առումով ցնցող բացահայտումներ էին: Այդ քաղաքական ուժը չանցավ ռեժիմի գծված սահմաններից, չընդունեց համագործակցության որեւէ առաջարկ, չբարձրացրեց որեւէ պրոբլեմ, որը վերաբերեր կոռուպցիային, ռեժիմի արատներին, նրա վարած ներքին քաղաքականությանը: Եվ այդպես ակնհայտ դարձավ, որ սա գործուղված ընդդիմություն էր: Ասեմ, որ մենք սկզբում այդպես չէինք մտածում` կարծելով, որ նրանք կկարողանան վեր կանգնել կոալիցիոն անցյալից եւ դառնա ռեալ ընդդիմադիր ուժ, բայց դա տեղի չունեցավ: Նրանք ցույց տվեցին, որ բաղադրիչ մասն են այս օլիգարխիկ համակարգի, վստահաբար կարելի է ասել, որ դաշնակցության ղեկավարությունը բոլոր տեսակի թելերով, ուղնուծուծով կապված է այս օլիգարխիկ համակգին, ընդ որում` առաջացնելով դաշնակցության շարքային անդամների արդարացի դժգոհությունը:
 
Կարելի է ասել, որ Կոնգրեսին չհաջողվեց լայնացնել ընդդիմադիր ճակատը:
 
Ես համարում եմ, որ սա, միեւնույն է, օգտակար էր, քանի որ նման քայլերով կամ պետք է ստանաս դաշնակից, կամ` հանրության առջեւ այդ ուժի դեմքը, էությունը պարզել: Սա կարեւոր գրավական էր` նաեւ հանրության ավելի լայն աջակցությունը ստանալու համար, քանի որ հանրությունը, հասկանալով ով, ով է, ավելի հեշտ է կատարում ընտրությունը:
 
Դաշնակցությունը, այնուամենայնիվ, չի բացառում Սերժ Սարգսյանի հրաժարականը պահանջելը, սակայն այս պահին նրանք նպատակահարմար են գտնում պայքարել խորհրդարանում` սպառելով բոլոր տարբերակները:
 
Մենք կարող ենք արձանագրել այսօրվա քաղաքական իրողությունը. ՀՅԴ-ն իրեն արդեն մի քանի ամիս է` հայտարարել է ընդդիմություն, համարում է այս քաղաքականությունը ազգադավ, եւ իշխանությունների հրաժարականը դեռ չի պահանջել: Միակ հրաժարականը, որ նրանք պահանջել են, ԱԳ նախարարի հրաժարականն է, որն ուղղակի ծիծաղելի է: ՀՅԴ-ն այսօր մտահոգված է ռեժիմի համար կոմֆորտային իրավիճակ ստեղծելով: Թող նրանք անցնեն իրենց համար իշխանությունների գծած սահմանը եւ ապացուցեն, որ ընդդիմություն են: Թե՞ իրենք մտածում են, որ ունենալով Երկիր Մեդիա, Ա1+-ը չպետք է գործի, թե նրանք մտածում են, որ մարտի 1-ի 10 զոհերը չբացահայտված պետք է մնան: Թող այս քայլերից որեւէ մեկն անեն, որ հանրության կողմից մի քիչ վստահության արժանանան:
 
Կարծես թե Ժառանգության հետ էլ Կոնգրեսը այսպես ասած` լիաթոք չի համագործակցում: Ավելին, Ժառանգությունում տեղի ունեցած պառակտման մեջ այդ կուսակցության ներկայիս լիդերները երբեմն ուղղակի, երբեմն` անուղղակի կերպով մեղադրում էին Կոնգրեսին:
 
Նրանք շարունակո՞ւմ են մնալ նույն տեսակետին: Ես չգիտեմ: Միգուցե այդ պահին հնչեցրած իրենց էմոցիոնալ գնահատականների համար այսօր զղջում են: Ես չգիտեմ: Ինչ վերաբերում է համագործակցությանը, մենք անում ենք զանգվածային միջոցառումներ` ուղղված սահմանադրական կարգի, ժողովրդավարության, մարդու իրավունքների պաշտպանության վերականգնմանը: Անում ենք այնպիսի մեծ զանգվածային միջոցառումներ, որոնք որեւէ այլ քաղաքական ուժ չի կարող անել: Այդպես արեցինք դեկտեմբերի 10-ին մարդու իրավունքների պաշտպանության միջազգային օրվան նվիրված միջոցառում, պլանավորված է մարտի 1-ի հանրահավաքը: Քաղաքական ուժերը, այդ թվում` Ժառանգությունը, եթե կիսում է այդ պայքարի գաղափարները, կարող է միանալ միջոցառմանը: Ցավոք սրտի, դա չի անում: Մյուս կողմից մարտի 1-ի ճշմարտության բացահայտման գործում ունեցել ենք համագործակցություն եւ շարունակելու ենք ունենալ: Մենք բաց ենք համագործակցության համար, եւ այս պահին համագործակցության չափը որոշում է Ժառանգությունը:
 
Ստացվում է, որ եթե Ժառանգության հետ հնարավոր եք համարում համագործակցությունը, ապա Դաշնակցության դեպքում դա բացառո՞ւմ եք:
 
Մենք բաց ենք համագործակցության համար: Դաշնակցությունը միշտ էլ հնարավորություն ունի վերանայելու իր մոտեցումները: Եթե նրանք ցույց տան հասարակությանը, որ պատրաստ են պայքարելու, պայքարելու միասնաբար, մենք բաց ենք: Բայց եկեք հասկանանք մի բան, որ անգամ կեղծված ընտրությունները ցույց տվեցին, որ ժողովրդի իրական աջակցությունն ունի Հայ Ազգային Կոնգրեսը: Քաղաքական ճգնաժամի ամենամեծ պատճառն այն է, որ երկրում, վայելելով ժողովրդի մեծամասնության աջակցությունը, Հայ Ազգային Կոնգրեսը ԱԺ-ում չունի գեթ մեկ պատգամավոր: Սա անընդունելի դիսբալանս է, որը թունավորելու եւ ապականելու է քաղաքական կյանքը եւ ստղծելու մշտապես լարվածություն: Իսկ լուծումը միայն մեկն է` նախագահի եւ ԱԺ-ի արտահերթ ընտրություններ: Առանց դրա հասարակության մեջ առկա լարվածությունը, դիսբալանսը, առճակատումը հնարավոր չէ լուծել:
 
Այնպիսի տպավորություն է, որ հասարակությունը համակերպվել է այս իրավիճակին. համենայն դեպս, քաղաքական կրքերն այլեւս նախկինի նման չեն:
 
Դա ես համարում եմ բնական: Ժողովրդի գերակշիռ մեծամասնությունը, սովորաբար, գտնվում է քաղաքականապես սառը վիճակում, եւ ժողովուրդն ակտիվանում է ընտրությունների ժամանակ: Դա է պատճառը, որ մենք թեեւ հասկանում ենք, որ ընտրությունները կեղծվում են, ամեն կեղծված ընտրություններից հետո լինում է հասարակական հիասթափության ալիք, միեւնույն է, կարծում ենք, որ կարեւոր ընտրական պրոցեսներում պետք է ընդգրկվենք: Ժողովրդի հետ հաղորդակցվելու, ժողովրդին ակտիվացնելու, մեր գաղափարները հասցնելու այլ ձեւ, քան ընտրությունները, չունենք: Հիմա, երբ ժողովուրդը չի տեսնում մոտակա ընտրությունների հեռանկար, քաղաքականապես սառում է: Սակայն սա դեռ ոչինչ չի նշանակում: Տվեք մեզ համապետական ընտրություններ, եւ մենք շուռ կտանք քաղաքական ողջ պատկերը: Տվեք մեզ համապետական ընտրություններ, եւ Հայաստանը կանգնելու է Կոնգրեսի թիկունքին:
 
Բայց եթե ժողովուրդը քաղաքականապես սառած է, ինչն ընդունում եք նաեւ դուք, ինչպե՞ս կարելի է հասնել արտահերթ ընտրությունների:
 
Քաղաքական ճգնաժամի մասին արտահայտությունը սովորական խոսքեր չեն: Դա ունի ծանրագույն հետեւանքներ եւ տնտեսական, եւ սոցիալական, եւ ներքին ու արտաքին քաղաքականության ոլորտում: Դրա պատճառով է ձախողվում Հայաստանի ղեկավարությունը, քանի որ չի վայելում ժողովրդի աջակցությունը: Եթե իրենք հույս ունեն, որ ընտրություններ չանելով մարեցնելու են շարժումը, չարաչար սխալվում են: Ժողովուրդը մտնելու է լռակյաց դիմադրողականության վիճակի մեջ, որը հղի է ավելի սուր պայթյունով: Հնարավոր չէ ղեկավարել ժողովրդին, որը ներքուստ դիմադրում է իշխանությանը: Եվ բոլոր ձախողումները հենց սրանից է գալիս: Մենք մեր քաղաքական կարիերայի համար չենք ասում, որ ՀՀ-ի քաղաքական ու տնտեսական առողջացման գրավականը արտահերթ համապետական ընտրություններն են: Այսինքն` դիմադրելով արտահերթ ընտրություններին, իշխանությունները կամաց-կամաց ստեղծում են պայթյունավտանգ իրավիճակ եւ ձախողումների մի դաշտ, որի կուտակմամբ իրենց համար շատ ավելի անկառավարելի վիճակում բախվելու են արտահերթ ընտրությունների անցկացման անհրաժեշտության հետ: Այսպես ենք մենք շարժվում դեպի արտահերթ ընտրություններ: Եթե իշխանությունները մի քիչ հասուն լինեին, իրենց նախաձեռնությամբ կանցկացնեին արտահերթ ընտրություններ. այդ դեպքում իրենք գոնե կկարողանային ավելի կառավարելի վիճակում անցկացնել ընտրությունները` ավելի մեծ հնարավորություններ ունենալով ԱԺ-ում իրենց թեեւ նվազեցված առկայությունը պահպանելու համար: Իսկ քաղաքական իրողություններով պարտադրված իրավիճակում իրենք որեւէ շանս չեն ունենա:
 
Հարցազրույցը վարեց ԱՐՄԱՆ ԳԱԼՈՅԱՆԸ

20:07:10 - 08/02/2010
Ուղարկել էլ.փոստով	Տպագրելու տարբերակը